ورود هنرمندان
خانه بهار

دومین جشنواره هنرهای شهری مشهد

در دومین روز از نشست علمی پژوهشی «هفته پژوهش هنر شهری مشهد» بررسی شد:

جایگاه هنرهای معاصر و مدرنیسم در هنر شهری
دومین روز از مجموعه نشست‌های علمی پژوهشی «هفته پژوهش هنر شهری مشهد» به عنوان زیرمجموعه برنامه‌های علمی و فرهنگی دومین جشنواره هنرهای شهری «خانه بهار ۹۸» مشهد برگزار شد. طی این نشست علمی پژوهشی که در محل دبیرخانه جشنواره «خانه بهار» برگزار گردید دو تن از محققان عرصه هنر به تعریف و بررسی جایگاه هنرهای معاصر و مدرنیسم و همچنین مقایسه آنها با هنر شهری پرداخته و راهکارهای به کارگیری این شاخه‌های هنری در هنر شهری را به بحث گذاشتند.
در بخش نخست این نشست جمال عرب‌زاده دکترای هنرهای تجسمی، مدرس و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر تهران به محبثی با موضوع جدال فرهنگی؛ واکنش به فرهنگ معاصر ضمن معرفی شاخه هایی از هنر معاصر به تشریح نگاه و روشهای ارائه هنر معاصر پرداخته و به مقایسه کلی دو مفهوم هنر معاصر و هنر عمومی مبادرت کرد.
جدال فرهنگی؛ واکنش به فرهنگ معاصر
عرب‌زاده ضمن بررسی مواجهه عمومی با هنر و اینکه هنر معاصر به چه اشکالی ممکن است واپس زده شود، اظهار کرد: هرچند مسئولین همیشه پشت درهای بسته به این مقولات ورود کرده و چنین مباحثی به بطن جامعه تسری نمی‌یابد اما بسیاری از اشکال هنر عمومی در بین عامه مردم چالش ایجاد می‌کنند و طرفداران و مخالفان نسبت به آن حساس شده و باهم وارد بحث شده و زمینه‌های نفوذ هنر به لایه های جامعه فراهم می‌شود.
این مدرس دانشگاه با بیان اینکه الزاما هنر عمومی همان هنر معاصر نیست و خصوصیات این دو برهم منطبق نیستند، ادامه داد: تمام خصوصیات هنر معاصر هم خوشایند هنر عمومی نیست.
وی خاطرنشان کرد: در تمام جوامع هم جدال با هنر معاصر یکسان نیست و به عنوان مثال نبرد فرهنگی که از دهه 80 میلادی در آمریکا شکل گرفت به دسته بندی های اجتماعی سیاسی در برابر هنر معاصر دامن زد.
بنا به گفته عرب‌زاده این فرضیه حتی مطرح است که هنر اساسا مقوله‌ای سیاسی است چراکه اظهار نظر در مورد یک اثر هنری نیازمند نگرش سیاسی است.
وی در بخشی از سخنان خود به بررسی رابطه هنر معاصر و ارزش‌ها پرداخته و با نمایش نمونه‌هایی از  برخی آثار هنری جنجال ساز شده در جوامع غربی از آن گفت که بسیاری از آثار هنری معاصر وقتی در شهرها اجرا شدند مورد درک و اقبال عمومی قرار نگرفتند و با اعتراضات مردمی سبب جنجال‌های بزرگی شده‌اند.
این دکترای هنرهای تجسمی به اشکال مختلف واکنش به هنر معاصر پرداخت و این مواجهه را از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار داد و گفت: دسته بندی واکنش‌ها به هنر معاصر از نظر زیباشناسی، هرمنوتیک یا معنایی، اعتبار، جدیت، عقلانیت، نبوغ، اصالت، بداعت، کار و انصاف خواهد بود که عامه مردم نیز بدون درنظر گرفتن توصیفات فنی آثار با چنین نگاهی به نقد هنر می‌پردازند.
 
وی ادامه داد: انگیزه، نیت درونی، حیثیت، شهرت، میراث، طبیعت گرا، سهولت، امنیت، اقبال عمومی، مردم سالاری، فراگیری، کارگرد، صرفه اقتصادی و... نیز از دیگر مسائلی است که مردم را به نقد آثار هنری وا می‌دارد.
عرب‌زاده با بیان این سوال کلیدی که آیا مردم باید به هنر معاصر علاقمند باشند، توضیح داد: این بحث همیشه مطرح است که جدال بین فرهنگ عامه و فرهنگ خاص باید به نفع چه بخشی تمام شود و این در حالی است که مردم مالیات می‌دهند و توقع دارند نماهای شهری بر طبق خواست و سلیقه آنها آذین شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه هنر تهران افزود: داوری‌ها نیز دو دسته اند؛ اول بر اساس مبانی هنری قضاوت می‌کنند اما دسته دوم قضاوت‌ها با قواعد غیر هنری قضاوت کرده و هنر را به چالش می‌کشند.
وی تأکید کرد: هنر معاصر در ماهیت خود ارزش‌ها را به چالش می‌کشد و در تمام دنیا جنجال‌ساز است اما فایده بزرگ آن زنده کردن روح و مباحث هنری است.
 
هنر مدرنیسم و فرم شهری
بخش دوم این نشست علمی پژوهشی با سخنرانی و ارائه جواد مدرسی کارشناس ارشد نقاشی، مدرس دانشگاه و منتقد هنری برگزار و به موضوع بررسی کارکردهای هنر مدرنیسم در فرم و هنر شهری پرداخته شد.
مدرسی در ارتباط با مفاهیم هنر مدرنیسم شهر و زیبایی آن گفت: تفاوت اصلی از نظر فرم بین هنر ماقبل مدرن و مدرنیسم در این نکته می‌باشد که مدرنیسم مبتنی بر سطح بوده چراکه پس از نیمه قرن 19 کم کم عمق نمایی جای خود را به سطح نگاری داده است.
این استاد دانشگاه با بررسی سیر تاریخی هنر متأثر از تغییرات جامعه اظهار داشت: شهرها تا پیش از قرن 18 دارای چشم اندازهای باز بودند و از نیمه قرن 19 شمایل شهر به شکل هندسی شدن و تراکم و آلودگی و احجام ناخوشایند بصری پیش رفت.
وی ادامه داد: مدرنیسم با دقت بیشتر به سطح و اشکال راه جدیدی در هنر گشود و دیدیم که از دل مدرنیسم کوبیسم در می‌آید که اساس آن هندسی دیدن جهان است.
مدرسی هنر مدرن را هنر مردمی دانست و با یادآوری عقیده کانت که گفته بود هنر فارغ از غرض و سود و زیان است، خاطرنشان کرد: اشکال مختلف هنر امروز به طور معمول با اغراض مالی و تجاری ایجاد می‌شوند.
وی افزود: هنرمند مدرنیسم نیز در مواجهه با دنیای شلوغ دل به دریا می‌زند و تمام آلودگی‌ها و از دست دادن حالت قدسی را به جان خریده‌اند اما همزمان هنرمند مانده و توان زیست در شهر بزرگ را کسب کرده‌اند.
کارشناس ارشد نقاشی تأکید کرد: در جهان مدرن تاج زرین هنر از سر هنرمندان افتاده و هنرمند امروز باید خود را در سطح مردم عادی دانسته و هنری که خلق می کند از جنس مردم و از دل ایشان باشد.